EHBO
Enige EHBO kennis is in de bergen onontbeerlijk. Dit omdat professionele hulp in de bergen bijna nooit aanwezig is en omdat het halen van professionele hulp meestal enige tijd duren kan.
Hoe goed iemand ook is voorbereid, een ongeluk in de bergen kan iedereen overkomen. Daarom behandel ik hier enige basiszaken van het EHBO. Want, mocht er een ernstig ongeluk gebeuren in de bergen, dan telt iedere seconde. De nu volgende tekst is gebaseerd op de mini EHBO-workshop die op 6 juni 1998 door de heer D. van der Klaauw op de NKBV informatiedag werd gehouden. De heer D. van der Klaauw is gediplomeerd EHBO-er.

Als er een ongeluk is gebeurt, dan moet je systematisch de volgende stappen afgaan:

  1. Let op gevaar
  2. Ga na wat er gebeurt is en wat het slachtoffer mankeert
  3. Stel het slachtoffer gerust
  4. Zorg voor deskundige hulp
  5. Verleen zo mogelijk ter plaatse eerste hulp

Let op gevaar
Ongelukken kunnen plaatsvinden op plaatsen waar het slachtoffer, maar ook de hulpverleners het gevaar lopen om een ongeluk te krijgen. Zorg er daarom zoveel mogelijk voor dat het slachtoffer en de hulpverleners geen gevaar meer lopen.

Gebeurtenis
Om erachter te komen wat het slachtoffer mankeert is het noodzakelijk om na te gaan wat er gebeurt is. Als iemand bijvoorbeeld van hoog gevallen is dan is de kans op botbreuken natuurlijk erg groot, maar als iemand daarentegen van een eenvoudig pad is gevallen, kan dat wijzen op een vermindering van het bewustzijn van het slachtoffer. Als het slachtoffer zelf de gebeurtenis na kan vertellen is dat niet alleen handig voor de informatie, maar zegt het ook iets over zijn toestand van bewustzijn.

Geruststellen
Na een ongeluk raken mensen makkelijk in paniek. Dit kun je voorkomen of verminderen door tegen het slachtoffer te praten. Vertel het slachtoffer wat er gaat gebeuren en dat er hulp gehaald wordt.

Deskundige hulp
Deskundige hulp inschakelen kan soms met de mobiele telefoon (in de bergen is de bereikbaarheid van een mobiele telefoon niet altijd goed), maar meestal is het noodzakelijk om iemand naar de dichtstbijzijnde hut te sturen om de bergreddingsdienst te alarmeren. Diegene die hulp inroept moet altijd voldoende informatie hebben over:

Zorg ervoor dat diegene die hulp gaat halen daarna direct weer terugkomt om er zeker van te zijn dat er hulp is ingeroepen en hoelang dit kan gaan duren.
Mocht er daarna een reddingshelikopter langsvliegen ga dan op een goed zichtbare plaats staan en strek je armen in de lucht (alsof je juicht). Dit is het internationale sein dat je hulp nodig hebt.

Zelf eerste hulp verlenen
Zolang de professionele hulp nog niet aanwezig is moet je controleren of de vitale functies van het slachtoffer nog functioneren.
Hierbij moet je letten op de volgende vitale functies:

Dit wordt ook wel de ABC-regel genoemd.

Ademhaling
Bij de ademhaling moet je opletten of deze bedreigd, belemmerd of afwezig is.
Ademhaling Verschijnselen Acties
Bedreigd problemen die de ademhaling kunnen verstoren (bijvoorbeeld slachtoffer onder een rotsblok) ademweg vrijhouden, bedreiging voor zover die niet bij het slachtoffer zit, wegnemen
Belemmerd slachtoffer ademt hoorbaar (piepend, zagend, snurkend) en heeft het duidelijk benauwd ademweg vrijmaken
ademweg vrijhouden
Afwezig / gestoord slachtoffer ademt niet of nauwelijks, slachtoffer heeft mogelijk een blauwe kleur mond reinigen (verwijderen etensresten, kauwgum) en direct beademen

De ademhaling kan men voelen door de hand op het borstbeen te leggen en zien door behalve een bewegend borstbeen ook een spiegeltje dat beslaat voor de mond en neus te houden.

Bewustzijn
Bewustzijn Verschijnselen Acties
Verminderd bewustzijn Slachtoffer antwoordt verward en of maakt een suffe indruk Slachtoffer aanspreken en blijven praten tegen het slachtoffer, laat het slachtoffer niet alleen, probeer na te gaan wat de oorzaak kan zijn
Bewusteloosheid Slachtoffer opent ogen niet en geeft geen reactie op aanspreken, slachtoffer reageert met beweging op pijnprikkels Slachtoffer in stabiele zijligging leggen, ga na wat de oorzaken kunnen zijn en controleer de ademhaling en de bloedcirculatie
Diepe bewusteloosheid Zie bewusteloosheid, alleen nu reageert slachtoffer NIET op pijnprikkels Idem als bewusteloosheid

Circulatie van het bloed
De bloedcirculatie kan worden bedreigd door:

Hartproblemen (dit is meestal het geval als de bloedcirculatie is weggevallen) zijn levensbedreigend. Als de bloedcirculatie is stilgevallen (voelen in de nekslagader) dan is het noodzakelijk om te reanimeren. Reanimeren kun je leren bij het Oranje Kruis en de Hartstichting.

Inwendige wonden zijn vaak niet te zien. Deze wonden zijn pas zichtbaar als het bloed leidt tot blauwe plekken en blauwachtig oedeem. Het slachtoffer trekt meestal wit weg. Hier kun je als EHBO-er weinig aan doen. Snelle hulp is hier van levensbelang.

Uitwendige wonden zijn slagaderlijke bloedingen of aderlijke bloedingen. Het verschil hiertussen is makkelijk te zien, bij een slagaderlijke bloeding "spuit" het helderrood (want zuurstofrijk) bloed eruit. Het bloed bij een aderlijke bloeding is donkerrood. Bij aderlijke bloedingen zijn pleisters en of snelverband vaak afdoende. Slagaderlijke bloedingen daarentegen dienen gestopt te worden door de slagader dicht te drukken. Dit kan alleen op plaatsen waar de slagader dicht langs de huidoppervlakte loopt; boven de elleboog, onder het sleutelbeen, in de hals (nooit tweezijdig afknellen!), bij de slaap (nooit tweezijdig afknellen!) en in de liesplooi. Als de bloeding is afgekneld moet je de wond met een wonddrukverband verbinden.

Gelukkig komen deze ernstige ongelukken niet vaak voor tijdens een vakantie. Wat wel vaak voorkomt tijdens een bergsportvakantie zijn hoogteziekte, blaren, schaafwonden, verstuikingen en oververmoeidheid. Deze verschijnselen zijn vrij eenvoudig te behandelen.
Bedenk voordat je op een bergsportvakantie gaat, dat je een goede ongevallenverzekering hebt die ook reddingshelikoptertransporten naar een ziekenhuis dekt. Dit is van groot belang, want een ongeluk zit in een klein hoekje en een reddingshelikoptervlucht is zeer prijzig in de bergen. Reken in zo'n geval op ongeveer 1000 gulden per minuut dat de helikopter in de lucht is.

Terug